Umowa o dzieło – pojęcie dzieła, przedmiot umowy, obowiązki stron, rękojmia

Jedną z umów o świadczenie usług powszechnie zawieranych przez konsumentów jest umowa o dzieło, która historycznie wywodzi się z rzymskiego kontraktu locatio conductio operis. Normatywną podstawą funkcjonowania przedmiotowej umowy w polskim porządku prawnym są przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku – Kodeks cywilny (KSIĘGA TRZECIA. ZOBOWIĄZANIA, TYTUŁ XV. UMOWA O DZIEŁO, Art. 627-646), dalej również „Kodeks cywilny”. Do umów o dzieło można zakwalifikować takie usługi jak montaż okien, drzwi czy rolet .

Zgodnie z art. 627 Kodeksu cywilnego „przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia”. Najczęściej w ramach obrotu konsumenckiego przyjmującym zamówienie będzie przedsiębiorca, natomiast zamawiającym będzie konsument.

Umowa o dzieło jest umową dwustronnie zobowiązującą i wzajemną (zgodnie z art. 487 § 2 Kodeksu cywilnego „umowa jest wzajemna, gdy obie strony zobowiązują się w taki sposób, że świadczenie jednej z nich ma być odpowiednikiem świadczenia drugiej”), a kreowany przez nią stosunek zobowiązaniowy zaliczyć należy do zobowiązań rezultatu. Celem umowy o dzieło jest osiągnięcie określonego rezultatu[1]. Zawarcie umowy o dzieło co do zasady nie wymaga zachowania żadnej formy szczególnej. Do jej zawarcia może dojść także ustnie. Jednakże dla celów dowodowych warto jest sporządzić umowę o dzieło na piśmie, aby w przypadku zaistnienia sporu pomiędzy stronami, móc w jednoznaczny sposób wykazać co było przedmiotem umowy, a także do czego strony się wzajemnie zobowiązały.

Do elementów przedmiotowo istotnych umowy o dzieło należy zaliczyć oznaczenie dzieła, które wykonać ma przyjmujący zamówienie oraz określenie wynagrodzenia, do zapłaty którego zobowiązany jest zamawiający.

Przyjmuje się, że „dzieło” jest określonym rezultatem wysiłku przyjmującego zamówienie. Oznaczenie dzieła w umowie polega na wskazaniu cech, które dzieło ma posiadać, uwzględniających indywidualne potrzeby zamawiającego. Istotne jest oznaczenie dzieła w sposób umożliwiający jego odróżnienie od innych rezultatów oraz dokonanie oceny poprawności wykonania dzieła[2]. Dzieło może mieć zarówno postać materialną (np. wykonanie określonego mebla lub odzieży), jak i niematerialną.

Zasadniczym obowiązkiem przyjmującego zamówienie jest wykonanie dzieła. Przyjmujący zamówienie jest ponadto zobowiązany wydać dzieło zamawiającemu zgodnie ze zobowiązaniem (art. 643 Kodeksu cywilnego).

Zamawiający zobowiązany jest przede wszystkim do zapłaty wynagrodzenia za dzieło. Na zamawiającym ciąży także obowiązek odebrania dzieła (art. 643 Kodeksu cywilnego). Zamawiający powinien również współdziałać z przyjmującym zamówienie, ilekroć współdziałanie takie jest niezbędne dla prawidłowego wykonania dzieła (art. 640 Kodeksu cywilnego).

Istotna z perspektywy konsumenta jest odpowiedzialność przyjmującego zamówienie w przypadku wad wykonanego dzieła. Zgodnie z art. 638 § 1 Kodeksu cywilnego „do odpowiedzialności za wady dzieła stosuje się odpowiednio przepisy o rękojmi przy sprzedaży. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie jest wyłączona, jeżeli wada dzieła powstała z przyczyny tkwiącej w materiale dostarczonym przez zamawiającego”.Z kolei, zgodnie z art. 638 § 2 Kodeksu cywilnego„jeżeli zamawiającemu udzielono gwarancji na wykonane dzieło, przepisy o gwarancji przy sprzedaży stosuje się odpowiednio”. W związku z powyższym – w przypadku wystąpienia wad dzieła – należy odpowiednio stosować przepisy o wadzie rzeczy sprzedanej (art. 556 – 576 Kodeksu cywilnego). Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie dotyczy zarówno wad fizycznych (art. 556¹Kodeksu cywilnego), jak i prawnych (art. 556³Kodeksu cywilnego). Jeśli chodzi o uprawnienie zamawiającego w ramach rękojmi, to może on żądać obniżenia wynagrodzenia lub odstąpić od umowy (z uwzględnieniem kontruprawnienia przyjmującego zamówienie wynikającego z art. 560 § 1 Kodeksu cywilnego). Zamawiający nie może odstąpić od umowy o dzieło, jeżeli wada jest nieistotna (art. 560 § 4 w zw. z art. 638 Kodeksu cywilnego). Ponadto, zamawiający może żądać usunięcia wady. Co istotne, jeżeli zamawiający będący konsumentem zażądał usunięcia wady dzieła albo złożył oświadczenie o obniżeniu wynagrodzenia, określając kwotę, o którą wynagrodzenie ma być obniżone, a przyjmujący zamówienie nie ustosunkował się do tego żądania w terminie czternastu dni, uważa się, że żądanie to uznał za uzasadnienie (art. 561⁵w zw. z art. 638 Kodeksu cywilnego). Niezależnie od powyższego, przyjmujący zamówienie może odpowiadać wobec zamawiającego również z tytułu gwarancji (jeżeli została udzielona).

Podstawa prawna: ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 roku Kodeks Cywilny (Dz.U.2026.poz. 756, t.j. z dnia 2026.06.17)

---

27.08.2026